Tıbbı ve Aromatik Bitkiler

Meyan

Glycyrrhiza glabra

Diğer İsimler Meyan kökü, Meyan otu, Baldokumu, Tatlı bayram, Süßholz(Almanca), Licorice(İngilizce)

Familya Baklagiller ( Fabaceae )

Sınıf İki Çenekliler ( Magnoliopsida )

Bölüm Kapalı tohumlular ( Magnoliophyta )

Takım Fabales

Kullanılan Kısım Kökleri

Yetiştiği Bölgeler Akdeniz ülkeleri, Ukrayna, Rusya, Türkistan olup günümüzde ılıman iklimli olan her yörede yetiştirilebilir.

Etken Maddeler Triterpenik saponinler (glisirizin %2-12, (glisirizinik asit = glisiretik asidin potasyum ve kalsiyum tuzları), 24-hidroksiglisirizin), Sterol (β-sistosterol ve stigmasterol), Flavonoitler (likorisidin, likuiritigenin, izolikuiritigenin, izolikoflavanol, izolikuiritin), İzoflavonoidler (formononetin, glabren, glabridin, glabrol), Hidroksikumarinler (herniarin, umbelliferon, glisikumarin, likopiranokumarin) Uçucu yağ (az miktarda (anetol, estragol, eugenol, hekzanoik asit)) taşımaktadır.

Meyan bitkisi, toprağı tutma ve zenginleştirme açısından da faydalı bir türdür.

Meyan kökü, Latince adıyla Glycyrrhiza glabra, baklagiller (Fabaceae) familyasına ait çok yıllık otsu bir bitkidir. Tatlımsı aromasıyla bilinen kökü, tarih boyunca birçok kültürde farklı amaçlarla kullanılmıştır. Doğal yaşamın dikkat çeken üyelerinden biri olan meyan bitkisi, hem botanik hem de kültürel açıdan oldukça ilginçtir.

Meyan, 1 ila 1.5 metreye kadar boylanabilen çok yıllık bir bitkidir. Yüzeydeki kısmı görece sade bir yapıya sahip olsa da esas dikkat çeken kısmı, toprağın altındaki kök sistemidir. Kalın, odunsu ve yayılıcı bir kök yapısına sahiptir. Bu kökler, bitkinin en bilinen bölümüdür ve karakteristik olarak hafif tatlımsı bir tada sahiptir.

Yaprakları bileşik ve yeşil renklidir. İlkbahar sonu ile yaz aylarında mor-mavi tonlarda çiçekler açar. Meyveleri küçük bakla biçimindedir.

Meyan bitkisi, özellikle sıcak ve ılıman iklimleri sever. Türkiye’nin Güneydoğu Anadolu, Akdeniz ve Ege bölgelerinde doğal olarak yetişir. Genellikle nehir kenarları, kumlu topraklar ve hafif tuzlu alanlarda bulunabilir. Derinlere inen kök yapısı sayesinde kuraklığa karşı oldukça dayanıklıdır.

Meyan, tarımsal üretime uygun bir bitkidir. Geniş kök sistemi nedeniyle dikimden birkaç yıl sonra hasat edilir. Tarımında, köklerin olgunlaşmasına dikkat edilir. Meyan kökü kurutularak uzun süre saklanabilir ve çeşitli endüstriyel alanlarda kullanılmak üzere işlenebilir.

Meyan kökü, tarih boyunca farklı kültürlerde değişik şekillerde kullanılmıştır. Anadolu’da özellikle “meyan şerbeti” adıyla bilinen ve yaz aylarında tüketilen geleneksel bir içecek haline gelmiştir. Bu şerbet, meyan kökünün suyla kaynatılmasıyla hazırlanır ve yöresel pazarlarda hâlâ sıkça bulunabilir.

Ayrıca Orta Doğu, Hindistan, Çin ve Avrupa’da da tarihsel olarak çeşitli şekillerde değerlendirilmiştir. Antik çağlardan beri tatlandırıcı özellikleriyle de bilinir.

Meyan kökü, günümüzde kozmetik, gıda ve aroma sanayisinde doğal tat ve koku verici olarak tercih edilmektedir. Özellikle geleneksel şekerlemelerde ve içeceklerde aroma katkısı amacıyla kullanımı yaygındır.

Ayrıca, doğal sabun ve bakım ürünlerinde de bitkisel içerik olarak yer bulabilmektedir.