Tıbbı ve Aromatik Bitkiler

Safran

Crocus sativus

Diğer İsimler Zaferan, Saffron

Familya Süsengiller ( Iridaceae )

Sınıf Tek Çenekliler ( Monocots )

Bölüm Kapalı Tohumlular ( Angiosperms )

Takım Asparagales

Kullanılan Kısım Kırmızı renkli erkek organları ( Çicek püskülü)

Yetiştiği Bölgeler İspanya, Fransa, İtalya ve İran'da yetiştirilir. Türkiye’de ise safran Safranbolu’da üretilmektedir.

Etken Maddeler Şekerler, organik asitler, krosin ve uçucu yağlar,afranal, pikrokrosin, krosin

Safran
Yaşam Ortamı
yagmurlu gunesli bulutlu
En Fazla Uzama 0,5 - 10 cm
En Fazla Yayılma 0 - 0,1 mt
Nihai Süre Olgunlaşma 2 - 5 yıl

Üretimin hızlı artamamasındaki en büyük engel, safranın kısır bir bitki olmasıdır. Tohum vermemesidir. Çoğalabilmek için Soğanının kullanılma zorunluluğudur. Çiçeği bir yıllık soğanı 3-4 yıllık olan safran bir kez dikildiğinde 3-4 sene ürün vermektedir.

Safran dünyanın bilinen en pahalı bitkisi. Ana vatanı Güneybatı Asya’dır. Hititler zamanından beri Anadolu topraklarında yetişrilmekte idi. Osmanlı döneminde de üretimine devam edilen safran, İngiltere gibi bazı Avrupa ülkelerine ihraç bile edilmekte idi. Topraklarımızda, özellikle Safranbolu ve Urfa’da yetiştirilmekte idi. 20. yüzyılın başlarında ekonomik sebeplerle azalınca Fransa’dan ithal edilme yoluna kadar gidildi. Günümüzdeyse Türkiye’deki safran, büyük ölçüde İran ve dünyanın safran tedarikçisi konumundaki İspanya’dan alınıyor.

Dünyada safranın 70 cinsine ait 1800 türü bulunmaktadır. Anadolu florasında ise, Crocus cinsine ait 40 tür saptanmıştır. Bu türlerin bir kısmı ilkbaharda, bir kısmı da sonbaharda çiçek açmaktadır.

Gıda, parfümeri, ilaç ve tekstildeki endüstriyel kullanımları dışında binlerce yıllardır şifa verici bitki olarak tüketilir

Antifungal (Anti Mantar. Mantar tedavisinde kullanılan ve Farmokolojik Ajanlar olarak nitelendirilen etkin madde) içeriği ciltte istenmeyen görüntüler oluşturan sivilce, akne ve siyah noktaların tedavisinde kullanılabilir.

Safran için Birim Ağırlık Değerleri

  • 1 gram Safran için yaklaşık; 50 çiçeğe ait, safran baharatını oluşturan 150 adet tepeciğin (stigmanın) toplanıp kurutulması gerekmektedir.
  • 10 gram için yaklaşık; 500 çiçeğe ait, safran baharatını oluşturan 1.500 adet tepeciğin (stigmanın) toplanıp kurutulması gerekmektedir.
  • 100 gram için yaklaşık; 5.000 çiçeğe ait, safran baharatını oluşturan 15.000 adet tepeciğin (stigmanın) toplanıp kurutulması gerekmektedir.
  • 1000 gram  için yaklaşık; 50.000 çiçeğe ait, safran baharatını oluşturan 150.000 adet tepeciğin (stigmanın) toplanıp kurutulması gerekmektedir.

Safran Besin Vitamin ve Minarel Değerler

Yetiştirme Tekniği

Soğan ile üreyen bir bitkidir. Toprak üstü kısmı tek yıllıktır. Toprak altı kısmı ise çok yıllıktır. Yeni bitki çiçek verdikten ve gelecek yılın soğanını oluşturduktan sonra, toprak üstündeki kısmı kurur. Bir soğan yalnızca bir mevsim yaşamaktadır. Safran bölünerek yaklaşık on tane soğancık üretir ve bu soğancıklardan da yeni bitkiler ürer.

Güçlü ve doğrudan güneş ışığını ne kadar severse, gölgede kalmaktan da o kadar hoşlanmaz. Dolayısıyla günışığı alan yamaçlar dikimi için en elverişli yerlerdir ve buralarda çiçek en yüksek oranda güneş ışığı alır. Soğanların dikildiği derinlik, aralık ve iklim, ürün miktarını etkileyen kritik faktörlerdir. Daha derine dikilen ana soğanlar daha yüksek kaliteli safran üretir ama daha az çiçek tomurcuğuna ve yavru soğancığa sahip olurlar.

Kumlu, gevşek, taşsız ve iyi drenajlı toprakları sever. Biraz kireçli, tınlı ve killi topraklarda da iyi yetişir. Taban suyu yüksek olan toprakları sevmez. Aşırı yağışlarda toprakta biriken suyun soğanlar çürütmemesi için hafif meyilli tarlalar tercih edilebilir. Yaz mevsimini uyuyarak geçiren soğan, sonbaharın başında dar yapraklarını yukarı gönderir ve tomurcuklanmaya başlar. Bitki ancak sonbahar ortasında çiçeklenmeye başlar. Çiçeklerin hasatı çok hızlı yapılmak durumundadır çünkü gün ağarırken açan çiçekler gün ilerledikçe solmaya başlar. Üstelik safran bitkisi bir-iki haftalık çok kısa bir dönem içinde çiçeklenir.

Üretimin hızlı artamamasındaki en büyük engel, safranın kısır bir bitki olmasıdır. Tohum vermemesidir. Çoğalabilmek için Soğanının kullanılma zorunluluğudur. Çiçeği bir yıllık soğanı 3-4 yıllık olan safran bir kez dikildiğinde 3-4 sene ürün vermektedir.

Bitkisi hava geçirmeyecek kaplarda saklanmalı, nem ve ışıktan korunmalıdır.

Toz halinde satılan safranının sahte olma ihtimali çok yüksektir. Ülkemizde safran yerine aspir denilen (yalancı safran) bitki satılmaktadır. Ancak aspirin aroması ve kokusu zayıf olduğu için gerçek safrandan ayırtedilebilir.Bir başka hile yöntemi de ağırlığını artırmak için bal ve yağ emdirilmesidir.

Safran satışı Amerikada  açıkta degil market yöneticisinin kasasında muhafaza edilerek peşin ödeme karşılığında yapılmaktadır.

Stres kaynaklı gerginliği alarak rahatlatır. Kas yorgunluklarının, Lenf düğümlenmelerine faydalıdır. Safran çayı stres ve endişenin giderilmesine yardımcı olmaktadır. Strese bağlı yüksek tansiyona karşı faydalıdır.

Uyarı: Hamilelerin, Böbrek hastalarının kesinlikle kullanmaması gerekir. Kullanma dozu sürekli kullanımlarda günlük 1-2 gr (150 – 300 Safran)geçmemeli. Etapsal kullanımlarda da bu doz katlanmamalı, yararlarından faydalanma şifa dozu bu değerin %10’unu aşmamalı.

Özet

Çay şeklinde kullanılabilir. Kaynayan bir bardak suya 5-6 tane safran parçası atılıp karıştırılır. İçilebilecek sıcaklığa geldiğinde ya da soğuk içilir. İdeal kullanım miktarı günde yarım ya da bir bardaktır.

Kaynaklar »»

1- Yemek.com

2- Safranabla

3- Blogspot: bitkitohum